The Spectrum White Edition vormt een prachtig eerbetoon aan de mythe

De Sinclair ZX Spectrum is een legendarische Britse homecomputer uit de jaren tachtig die heel een generatie gamers vormde. Vooral voor die mensen, en iedereen die nieuwsgierig is, brengt Retro Games Ltd. een speciale, moderne replica uit in de vorm van The Spectrum White Edition. Het plug-and-play-apparaat heeft een adviesprijs van 150 euro. Best prijzig, maar je haalt daarmee een stukje gamegeschiedenis in huis, klaargestoomd voor moderne tijden. De Spectrum leren kennen is daardoor gemakkelijker dan ooit.

Dat de Spectum nu wit is, is helemaal bijzonder. Binnen de retrogemeenschap gaan al jaren verhalen rond over een mythische, witte ZX Spectrum. Dit toestel zou ooit zijn gemaakt om de mijlpaal van één miljoen verkochte exemplaren te vieren, maar verscheen nooit in de winkel. Dat de White Edition nu écht bestaat, maakt een decennia-oude communitylegende eindelijk werkelijkheid. Het is een bijzonder en tastbaar eerbetoon aan de iconische homecomputer die de basis legde voor de moderne videogame-industrie.

Hetzelfde systeem, maar dan anders

In het pakket zitten bovendien allerlei extra’s. Denk dan aan een witte hdmi-kabel, een witte microswitch-joystick én een witte microdrive-usb-stick, zodat geen enkel onderdeel buiten de toon valt. Ook tref je in de doos een compacte handleiding en een ouderwets gameblad aan, met daarin reviews van alle 48 videogames die Retro Games Ltd. meelevert. Dingen die ontbreken zijn een usb-adapter, maar een simpele 5V-adapter volstaat. Waarschijnlijk heb je die gewoon nog ergens liggen; die kun je dan mooi gebruiken.

Los van de kleur is de hardware een verrassend getrouwe replica van de originele ZX Spectrum 48K. Voor wie de vorige The Spectrum al heeft: in de basis verschillende beide varianten niet; het is alleen het omhulsel dat nu anders is. Dat betekent dat ook de White Edition precies dezelfde afmetingen heeft als het origineel en dat je slechts een paar subtiele, cosmetische aanpassingen aantreft. Zo is het logo vervangen voor Retro en zijn de ventilatieopeningen een beetje verplaatst, omdat de interne hardware wel anders is.

Authentiek doch nieuw

Maar goed, die zie je eigenlijk nooit zitten. Belangrijker is het feit dat het toetsenbord hetzelfde aanvoelt. De kenmerkende rubberen toetsen bootsen het gevoel van vroeger perfect na, al zijn ze bij deze nieuwe versie wel wat zachter en responsiever dan je wellicht gewend bent. Dat is niet zo vreemd, aangezien dit een gloednieuw systeem betreft. Je komt in elk geval alle Basic-commando’s tegen, dus je hoeft nergens naar te zoeken. Als liefhebber dan, want voor nieuwe spelers is dit een unieke ervaring (daar later meer over).

Achterop tref je de werkelijke, zichtbare aanpassingen aan. Hier vind je nu een hdmi-poort voor de scherpe beelden en een usb-c-aansluiting voor het stroom. Ook zitten hier vier gewone usb-aansluitingen: drie voor de controllers en één voor de microdrive. Standaard zit er echter geen ‘normale’ controller in dit pakket. Maar als je wil kun je die los kopen (voor ongeveer 25 euro) en anders kun je een gewone usb-controller koppelen. Als het goed is, werkt die meteen – en anders kun je deze officiële gids volgen om dat te fixen.

Soepele, moderne software

Zet je de console aan, dan verwelkomt die je met een soepele carrouselinterface met vrolijke chiptunemuziek om je lekker in de stemming te brengen. Met het toetsenbord, de joystick of de controller blader je moeiteloos door het menu en bekijk je zowel screenshots als achtergrondinformatie per game. Je ziet niet meteen of een spel een controller of joystick ondersteunt, waardoor je soms tevergeefs op knopjes drukt die niet blijken te werken – maar gelukkig werkt alles wel gewoon met het toetsenbord.

De software biedt gelukkig wel allerlei moderne gemakken waar je als moderne gamer mogelijk aan gewend geraakt bent. Zo heeft elk spel vier onafhankelijke opslagslots, waardoor je op elk moment je voortgang kunt bewaren en laden. Daarnaast is er een handige terugspoelfunctie van dertig tot veertig seconden, zodat je eventuele fouten snel kunt herstellen zonder helemaal opnieuw te hoeven beginnen. Je kunt die opties negeren als je de authentieke ervaring wil, maar dat neemt niet weg dat ze gewoon superhandig zijn.

Spelen hoe je wil

De emulatiekwaliteit is daarnaast uitstekend (het zou wel echt heel slecht zijn als dit niet het geval is), inclusief het onvervalste, schelle geluid. Omdat de games destijds voor een 4:3-beeldbuis zijn ontworpen, biedt The Spectrum allerlei schermranden en filters. Zo kun je kiezen voor messcherpe pixels of een nostalgisch crt-lijneneffect. Ook kun je kiezen tussen een verversingssnelheid van 50 of 60 Hertz. Aangezien spellen gemaakt zijn met de eerste optie in het achterhoofd, is die waarschijnlijk je beste keuze.

The Spectrum White Edition komt standaard met 48 voorgeïnstalleerde games die een mooi overzicht bieden van de rijke historie. Denk dan aan grote klassieke titels zoals Manic Miner, Skool Daze, Head over Heels en The Lords of Midnight. Daarnaast bevat de selectie een aantal recente homebrewtitels. Bovendien kun je via gameplay-uitdagingen of cheatcodes nog negen extra bonusspellen vrijspelen in het menu. Dat is een fijn vleugje gamenostalgie, die we onder meer kennen van de Evercade-spelcomputers en -handhelds.

Zelf aan de slag

Een van de sterkste troeven is de usb-ondersteuning voor eigen software. Via een usb-stick (geformatteerd via fat32) kun je in een handomdraai je eigen Spectrum-roms inladen. Het systeem accepteert daarbij cassettes, cartridges en snapshots. Elk bestand is volledig configureerbaar in het menu; zo kies je tussen de originele 48K-, 128K- of universele computermodellen. Je kunt ervoor kiezen meteen naar het titelscherm te springen of juist het nostalgische, minutenlange laadproces te simuleren.

Daarnaast biedt het apparaat geavanceerde functies zoals ULAPlus-support, waarmee je via speciale bestanden het standaard kleurenpalet uitbreidt van 16 naar 64 kleuren. En als je echt terug in de tijd wil, is er de Classic Mode, die in het vertrouwde Basic-scherm van de originele ZX Spectrum opstart. Hier kun je ouderwets listings uit tijdschriften overtypen en je eigen programma’s programmeren met de rubberen toetsen. Al die eigen creaties kun je vervolgens opslaan en laden via de aangesloten usb-stick.

Vanuit het oog van de leek

Tot slot wil ik het systeem belichten vanuit het perspectief van de leek. Het is dat ik onlangs een uitgebreid artikel schreef over hoe de Sinclair ZX Spectrum de bakermat van de moderne game-industrie vormde – had ik dat niet gedaan, dan had er denk ik heel veel op me af gekomen tijdens mijn tijd met dit apparaat. Want ook al biedt het menu wel informatie aan over hoe je de verschillende games bestuurt, heel toegankelijk is The Spectrum niet in absolute zin. Zo was dat nou eenmaal vroeger, maar dat hoef je niet fijn te vinden.

Daarnaast merk ik tijdens het spelen – hoe tof en uniek sommige ervaringen ook zijn – dat de games wel érg oud zijn. Misschien een beetje té oud en archaïsch voor de gamers die hier niet mee opgegroeid zijn. Alles oogt, voelt en speelt wat onhandig voor moderne begrippen. Je moet wel erg veel interesse in die ervaringen hebben of gewoon met eigen ogen willen zien hoe het er vroeger aan toe ging, wil je de spellen op waarde kunnen inschatten. En ik denk dat niet iedereen dat kan of wil en daar is helemaal niets mis mee.

The Spectrum White Edition kopen?

Want dat verandert niets aan het idee dat The Spectrum White Edition een fantastische, moderne heruitgave is van de legendarische homecomputer. Met de replica haal je een prachtig stuk hardware in huis: je krijgt de iconische rubberen toetsen die net zo aanvoelen als vroeger, aangevuld met moderne gemakken zoals hdmi- en usb-aansluitingen. De meegeleverde witte accessoires maken dit pakket helemaal compleet en sluiten mooi aan bij het concept achter de voorheen onbeschikbare en haast mythische computer.

Toch is dit systeem zeker niet voor iedereen weggelegd. De oude games zijn archaïsch en daardoor vaak erg lastig te doorgronden zonder nostalgie. Desondanks is het belangrijk en goed dat Retro Games Ltd. dit soort systemen blijft uitbrengen. Het draagt namelijk op een waardevolle manier bij aan het behoud van videogames als kunstvorm. Nog belangrijker is het feit dat je met de witte console op de gemakkelijkste manier gamegeschiedenis kunt beleven – en daar misschien zelfs aan kunt bijdragen.

Je vindt The Spectrum White Edition onder meer op Amazon. Ook kun je daar de controller kopen. Mocht je iets aanschaffen via de affiliatelinks, dan kan RetroReady daar een klein bedrag aan overhouden. Voor meer recensies over consoles kun je terecht in ons groeiende overzicht van moderne spelcomputers met een retrohaakje. Vergeet je daarnaast niet aan te melden voor onze Discord!