Xanadu Next was z’n tijd echt ver vooruit

Tijdens het schrijven van de Xanadu-artikelenreeks valt mij een trend op. Ontwikkelaar Nihon Falcom brengt ongeveer elke tien jaar een nieuw deel uit. Het origineel stamt uit 1985 en kreeg een jaar later een van de eerste uitbreidingspakketten op de pc: Xanadu Scenario II. In 1994 verscheen The Legend of Xanadu, dat een jaar later een direct vervolg kreeg. We springen wederom zo’n tien jaar vooruit naar Xanadu Next, waarna in 2015 Tokyo Xanadu op de mat viel. En in 2026, elf jaar later, kunnen we rekenen op een gloednieuw deel: Kyoto Xanadu. De developer neemt dus lekker de tijd om deze franchise netjes uit te breiden.

Helaas verschenen de twee Legend of Xanadu-delen nooit buiten Japan, waardoor ik ze onmogelijk officieel kan spelen. Daarom spring ik na mijn ervaring met het eerste deel direct twintig jaar vooruit naar Xanadu Next. Dit deel kent een opvallende geschiedenis met twee versies: een N-Gage– en een pc-variant. Hoewel Xanadu Next als eerste op Nokia’s gametelefoon verscheen, ontwikkelde Nihon Falcom die versie niet zelf. Die handheldgame bood zelfs een compleet ander verhaal en andere gameplay. Liefhebbers beschouwen de pc-variant daarom als de echte Xanadu Next en dat is dan ook de versie die ik opstart.

Het volgende avontuur wacht

In Xanadu Next kruip je opnieuw in de huid van een naamloze avonturier; dit keer een oneervol ontslagen ridder. Je begeleidt een jonge historicus naar het mysterieuze Harlech Island, waar volgens een lokale legende het fantoomkasteel Castle Strangerock alleen opduikt in de dikke mist van het aangrenzende meer. Vrijbuiters die het kasteel eerder opzochten, keerden echter nooit meer terug.

Al bij de eerste verkenning steekt een geheimzinnige zwaardvechter je neer. Je sterft bijna, maar een lokale priesteres redt je leven met oude magie. Zij bindt jouw ziel aan een Guardian-geest, wat helaas een schaduwzijde kent: je overleeft alleen zolang je op Harlech Island verblijft. Voor het opheffen van de vloek ga je op zoek naar het legendarische zwaard Dragon Slayer. Tijdens deze zoektocht ontrafel je stukje bij beetje de duistere geheimen in en rondom het kasteel.

Een nieuwe richting in

Het is duidelijk dat Nihon Falcom met Xanadu Next een volwassenere kant opgaat. Het verhaal voelt een stuk duisterder en ook de visuele stijl oogt rauwer. De vrolijke fantasysfeer maakt plaats voor een melancholische, gotische stijl, waarbij de low-poly modellen en gedempte, aardse kleuren voor de typische vroege jaren 2000 pc-vibe zorgen. Het wijkt af van wat we gewend zijn van de ontwikkelaar, maar het werkt.

De stijl is niet het enige dat anders aanvoelt. Nihon Falcom experimenteert namelijk volop met de gameplay; iets dat de serie toch wel kenmerkt. Je omschrijft Xanadu Next het best als een eigenzinnige mix tussen Diablo, Zelda en Metroid. De eerstgenoemde game vind je terug in het vechtsysteem. Je loopt door kerkers en treft daar groepen vijanden aan. Je valt ze aan of je pakt het tactischer aan door één of twee vijanden weg te lokken en ze af te zonderen via het bekende bumpsysteem. Het is een soort dans, waarbij slechts één winnaar overblijft.

Waar licht is, is ook schaduw

Tijdens het doorkruisen van de kerkers belemmeren puzzels je voortgang. Vaak schuif je kisten naar de juiste plek of sla je ze kapot voor de perfecte traphoogte. Dit soort puzzels, en meer, doen mij direct denken aan de Zelda-games. Breng je meer kaart in beeld, dan ontdek je ineens dat alle kerkers met elkaar in verbinding staan. Als een echte Metroidvania speel je zodoende nieuwe gebieden en afsnijwegen vrij. Vooral de combinatie van die drie gamegenres maakt Xanadu Next een unieke ervaring voor die tijd.

Maar niet alle experimenten pakken even goed uit. Zo keert het grondstofmicromanagementaspect (leuk Scrabble-woord) uit het origineel terug. In Xanadu Next heb je namelijk veel botsleutels nodig om schatten en deuren te openen. Je koopt de sleutels in een winkel, maar bij elke aanschaf schiet de prijs omhoog. Gelukkig maak je de sleutels ook zelf, maar de benodigde materialen raken snel uitgeput.

Xanadu Next is de tijd vooruit

Een andere proef is het level down-systeem. Naast tempels voor levelstijgingen, kent Xanadu Next ook plekken voor een bewuste level-down. Dit is met name handig als je een nieuw wapen vindt, maar je er de verkeerde statistieken voor bezit. Doordat je niveau verandert, mag je opnieuw de stats aanpassen. Dit is een uniek concept voor die tijd en trof je nog enkel aan in games als Final Fantasy Tactics, waar je een mechaniek kunt misbruiken voor een soortgelijk effect. Xanadu Next is wellicht de eerste game waar dit een officieel onderdeel van het spel vormt.

Of wat dacht je van de wapenbeheersing? Hiermee streek Xanadu Next niet als eerste de eer op, maar de game implementeert het idee dusdanog goed dat andere games het overnamen. Door veel met een wapen te vechten, leer je het wapen beter beheersen. Een volle meter betekent definitieve beheersing, waardoor je de vaardigheden behoudt bij een wapenwissel.

Xanadu Next kopen?

Nihon Falcom gebruikt de Xanadu-serie dus vooral om ideeën uit te proberen. Dit fenomeen zie je ook gebeuren bij de SaGa-games van Square Enix. Het experimenteren bevat echter risico’s. Bij de concurrent resulteert het regelmatig in matige games, maar bij Xanadu pakt het grotendeels goed uit. Xanadu Next is dan ook een interessante titel, die een aantal klassieke mechanieken introduceerde of zich eigen maakte. De combinatie tussen een actie-rpg met het bumpsysteem, een Metroidvania-achtige opzet van de kerkers en een unieke leveling zorgen voor een toffe ervaring. Ook nu nog: was dit een indietitel anno nu, dan zouden we de ideeën volop bejubelen.

Daarentegen voelt het avontuur ook aardig ruw aan. De graphics passen bij het spel, maar veroorzaken ook een waas. Veel omgevingen gaan daardoor op elkaar lijken. Het inflatiesysteem met de botsleutels zorgt bovendien voor meer frustratie dan dat het iets toevoegt, terwijl je ze toch hard nodig hebt. Bij gevechten lok je daarnaast vaker tactisch vijanden dan dat je daadwerkelijk vecht. Doe je dat niet, dan sterf je al snel. De ruwe randjes verpesten het spel zeker niet, maar houd ze in je achterhoofd wanneer je aan het avontuur begint. Xanadu Next biedt al met al een toffe ervaring, zolang je er echt voor wil gaan.

We hebben de game gespeeld op de pc, via Steam. Je kunt het spel ook vinden op GOG. Voor meer gamereviews kun je terecht in ons overzicht. Je kunt je daarnaast aanmelden voor onze Discord, waar we het over dit soort spellen en meer hebben.