Toaplan Arcade Collection Vol. 1 en 2 zitten bomvol (geschiedenis)
Toaplan Arcade Collection Vol. 1 en Vol. 2 zijn twee collecties met klassieke arcade shoot ‘em up-games van Toaplan uit de jaren tachtig en negentig, opnieuw uitgebracht voor moderne consoles. Peter bekijkt of de spellen nog de moeite waard zijn.
De Toaplan Arcade-collecties zijn twee goedgevulde bundels van vooral arcade shoot ‘em ups die goed laten zien wat ooit de krucht van de ontwikkelaar was. Was ja, want helaas bestaat de studio niet meer sinds 1994. Maar toch is de invloed van Toaplan nog steeds te voelen tegenwoordig. Veel voormalige werkgevers zijn andere projecten begonnen en bij developers en uitgevers zoals Capcom en Taito terechtgekomen. De namen Cave, Eighting, Gazelle en Tamsoft komen de fans van het genre ongetwijfeld bekend voor.
Het begin van het begin
Toaplan werd als bedrijf opgericht in 1979, maar het duurde nog tot en met 1984 voordat die een eigen game divisie had. Opvallend is dat de gamestudiokant ontstaan is uit medewerkers van twee andere gevallen ontwikkelaars, namelijk Orca en Crux. Het nieuwe team ging snel aan de slag en zijn eerste uitgave Jongō was een mahjongsimulatie. Heel erg simpel om mee te beginnen. Het tweede spel uit de stal van Toaplan was Performan uit 1985. Een game waarbij je vanaf boven op een veld kijkt en een robot bestuurt die vijanden moet verslaan. Om te overleven kun je onder de grond schuilen om zo aanvallen te ontwijken. Tot op heden is de game nog niet overgezet naar thuisconsoles.
Later in datzelfde jaar bracht het team Tiger-Heli uit, een game die voor een groot succes zorgde in de arcadehallen. De vertical shmup bleek een schot in de roos en dat kwam voornamelijk door de gameplay. Zo heb je een bom die enorm veel schade kan doen als je die activeert. Ondertussen kunnen je vijanden ook op dat ding mikken en dan fungeert het als een soort schild. Het ding heeft dus twee functies: je kunt ermee aanvallen en verdedigen. Daarnaast zijn er twee kleine helikopters die je kunt oppikken die dan naast je vliegen en aanvallen. Ook hier geldt dat als ze geraakt worden ze verdwijnen. De bom gaat in ieder geval nog af.
Overleef je een level met maximaal twee van die minihelikopters (nu zouden we ze drones noemen) én alle bommen, dan krijg je flink wat bonuspunten. Dat is goed voor je highscore en ook je positie op het leaderboard. Ja, de collectie heeft online leaderboards zodat je jezelf kunt meten met de rest van de wereld. Ik sta er zelf nog niet op vanwege een andere functie waar ik later op terugkom.
Toaplan Arcade Collection Vol. 1
Tiger-Heli is onderdeel van de eerste collectie, die samen met de tweede collectie nu te koop is op Nintendo Switch, PlayStation en Xbox. Dat is niet erg, want hierdoor heb je flink wat titels ter beschikking als je ze allebei oppikt. Vol. 1 bestaat dus uit de eerste shmup van Toaplan én zijn laatste: Batsugun. Andere titels zijn Twin Cobra, Flying Shark, Fire Shark, Dogyuun, Out Zone en FixEight.
De laatste twee titels zijn een beetje een vreemde eend in de bijt, aangezien dit geen traditionele shmups zijn. Hier bestuur je geen dubbeldekker, helikopter of een ruimteschip. Hier bestuur je een persoon die alle acht kanten op schiet om zo iedereen in beeld uit te schakelen. Je moet nog wel naar boven lopen, maar je hebt wat meer vrijheid. Ondertussen word je gedwongen om door te blijven lopen omdat je energie op een gegeven moment op is. Door batterijen te vinden laad je jezelf weer op en daarom is het belangrijk om niet te veel stil te staan.
Sommige games hebben meerdere versies om uit te kiezen. Er zit in een aantal gevallen wat verschil tussen de Japanse en de Westerse uitgaven. Ook zijn er uitvoeringen van een spel waarin je met twee spelers tegelijk kunt spelen. Hierdoor heb je flink wat opties en krijg je ook wat meer mee van de geschiedenis van de titels.
Toaplan Arcade Collection Vol. 2
Volume 2 kenmerkt zich door het toevoegen van een aantal horizontale shmups met één zeer opvallende. Het spel Zero Wing kreeg online veel naamsbekendheid door een meme die de slechte vertaling van het spel op de hak neemt. De zin “All your base are belong to us” is inmiddels een online fenomeen geworden door een geanimeerde gif én een technoremix die op Newgrounds te vinden was. Helaas moet ik melden dat, los van die ene zin, de vertalingen dit keer op orde zijn. Geen “Somebody set us up the bomb” dus. Verder is het spel zelf wel gewoon goed en ook zeer pittig.
Naast Zero Wing bevat de collectie de titels Slap Fight (of Alcon), Grind Stormer, Truxton, Truxton II, Vimana, Twin Hawk en Hellfire. Allemaal gebruiken ze een beetje hetzelfde principe. Je kunt je standaardwapen upgraden en je hebt toegang tot een bom of een ander hulpmiddel, mits je de betreffende power-up oppikt. Sommige games stellen je in staat van hoofwapen te wisselen wat ook weer voor- en nadelen heeft.
Het leuke is dat ondanks dat het basisprincipe niet verandert, elk spel van Toaplan toch anders aanvoelt. Zero Wing en Hellfire zijn beide horizontale shmups die zich in de ruimte afspelen; niet alleen zien ze er anders uit, ook spelen ze redelijk verschillend. Daarnaast zijn ze, alleen al voor de nostalgiewaarde, de moeite waard. Niet elke game zal je aanspreken, maar dat is nou eenmaal inherent aan dit soort verzamelingen. Dat kan ook niet, maar dat betekent niet dat de overige games minder waardevol zijn. Al is het maar voor het behoud.
Vooral nostalgie
Beide collecties leunen vooral op de nostalgie van de games. Niet zo gek: ze bevatten nou eenmaal genreklassiekers. Grafisch zijn ze hetzelfde en dat is maar goed ook. Er was een tijd waarin ontwikkelaars maar wat graag filters of andere manieren gebruikten om games te ‘updaten’ naar het huidige tijdperk waarmee de pixels vooral vervaagd werden. Hierdoor had alles een zeer uitgewassen look, alsof de pixels onder een dikke laag was zitten. Dit is hier niet het geval dus. Dat hebben ze bij ontwikkelaar City Connection zeer goed gedaan.
Wel heb ik een enkele kanttekening, die toevallig ook over de zijkanten van de games gaan. Omdat alle games oud zijn, nemen ze slechts een klein deel van het tv-scherm in beslag. Dat komt door de 4:3-indeling. Hierdoor heb je aan beide kanten van het scherm een hoop ruimte over. Dat is bij alle games opgevuld met informatie over het spel dat je speelt, hoe je het moet spelen, welke power-ups er zijn en meer. Bij de verticale shooters ziet dit er zeer duidelijk uit. Maar bij de horizontale versies zijn die teksten veel te klein als je de Switch in handheldmodus speelt. Dat is wel een klein minpuntje, maar dan ook echt klein.
Mocht je die informatie toch niet willen, na verloop van tijd heb je die ook niet meer nodig, dan kun je altijd nog de achtergrond aanpassen. Dus dan heb je er sowieso geen last meer van. Op persoonlijk vlak had ik ook graag wat naslagwerk gezien, maar omdat we te maken hebben met een tijdperk in de Japanse game-industrie waarin veel werk niet behouden werd, is dat gewoon lastiger. Hoeveel keer hebben wij niet verhalen gehoord van andere studio’s die de broncode van hun titels kwijt zijn geraakt? Toch had dit naar mijns inziens een hoop meer kunnen toevoegen. Ook omdat ik begrijp dat de prijs van de collecties, 35 euro per stuk, mensen kan afschrikken.
Toaplan Arcade Collection Vol. 1 en Vol. 2 kopen?
Beide collecties zijn goed vormgegeven en hebben een gevarieerd aanbod dat zeker de moeite waard is. Ik ben geen kei in shmups, maar de makers hebben een hoop functies toegevoegd die ze voor mij ook wat leuker maken. De collecties bevatten een terugspoel- en doorspoelfunctie. Zo kun je niet alleen fouten herstellen, ook kun je rustige momenten wat sneller voorbij laten gaan. Let wel, zodra je rewind gebruikt, krijg je de melding dat je niet meer in aanmerking komt voor de online leaderboards. En dat is dus de reden dat je mij daar niet op kunt vinden.
Ook bevat de game een autofireknop waardoor je nog sneller schiet, maar die heeft geen invloed op de leaderboards. Dat scheelt wel. Per spel kun je ook nog het aantal levens of continues, de moeilijkheidsgraad en zelfs bij welke score je een bonusleven krijgt instellen.
Ik moet zeggen dat ik honderd procent genoten heb van alle games, vooral vanwege de nostalgie. Dit is wel een collectie die vooral de keiharde shmupfans zal aanspreken, maar niet voor iedereen weggelegd is. De toegevoegde leaderboards zorgen ongetwijfeld voor flink wat competitie en herspeelbaarheid en als dat jouw ding is, dan zou ik de collecties zeker aanschaffen. Ook mooi: de collecties zijn zowel digitaal als fysiek te koop; ga je voor de laatste optie, dan haal je een mooi stukje gamegeschiedenis in huis én draag je je steentje bij aan gamebehoud.
De uitgever heeft ons recensiecodes gegeven voor beide collecties, die we gespeeld hebben op de Nintendo Switch. Je kunt ze kopen bij Amazon, waar we Vol. 1 en Vol. 2 voor Nintendo Switch en Vol. 1 en Vol. 2 voor PlayStation 5 aantreffen. Ook Nedgame biedt dezelfde versies aan: zowel Vol. 1 als Vol. 2 voor de Switch als Vol. 1 en Vol. 2 voor PS5. Mocht je iets kopen via de affiliatelinks, dan kan RetroReady daar een klein bedrag aan overhouden. Voor meer gamereviews kun je terecht in ons overzicht. Je kunt je daarnaast aanmelden voor onze Discord, waar we het over dit soort spellen en meer hebben.
