30 jaar Pokémon: waarom zijn die oude games zo ontzettend duur?
De Pokémon-franchise bestaat dertig jaar. Door de jaren heen verschenen er een hoop games, die nu zo goed als onbetaalbaar zijn. Dat voelt heel vreemd, aangezien de spellen miljoenen keren over de toonbank gaan. Maar toch is dit fenomeen verklaarbaar.
Aangezien de eerste Pokémon-game op 27 februari 1996 verscheen in Japan, viert de franchise nu zijn dertigjarige bestaan. Wat ooit begon als een bescheiden experiment van Satoshi Tajiri op de Game Boy, is uitgegroeid tot de grootste mediafranchise aller tijden. Met een geschatte totale omzet die de grens van honderd miljard dollar inmiddels ruim gepasseerd is, laat Pikachu concurrenten als Mickey Mouse en Star Wars ver achter zich. Niet alleen dankzij de games, maar ook door ruilkaarten, merch en natuurlijk series.
De kern van dit immense succes ligt echter nog steeds bij de videogames (ook al zou je dat niet zeggen, als je kijkt naar de kwaliteit van moderne titels). Door de jaren heen heeft Pokémon bijna vijfhonderd miljoen verkochte games genoteerd. En ondanks dat gegeven gebeurt er iets opmerkelijks op de tweedehandsmarkt. Oude Pokémon-games, die ooit voor een paar tientjes in de speelgoedwinkel lagen, worden voor honderden euro’s verhandeld. Die absurde prijsstijgingen roepen bij liefhebbers en verzamelaars vragen op.
De opmars van de retromarkt
Als ik kijk naar de prijzen van klassieke titels zoals Pokémon Emerald of Pokémon Platinum, zie ik bedragen die voorheen ondenkbaar waren. Voor een losse cartridge van Emerald betaal je nu met gemak honderd euro. Als de originele doos en handleiding er nog bij zitten, schiet de prijs zelfs richting de 250 euro. Die explosie is deels te verklaren door de generatie die met deze spellen opgegroeid is. De kinderen van toen zijn de dertigers van nu met een besteedbaar inkomen en een sterke behoefte aan nostalgie.
Maar dat is niet de enige drijfveer achter deze marktontwikkeling. De schaarste van authentieke exemplaren speelt een grote rol in de waardebepaling. Hoewel Nintendo miljoenen games liet produceren, zijn veel cartridges in de loop der jaren simpelweg weggegooid, kwijtgeraakt of stukgegaan. Bovendien houden verzamelaars hun bezit stevig vast, waardoor het actuele aanbod op platforms zoals eBay en Marktplaats relatief klein blijft. De prijs blijft stijgen terwijl het aanbod krimpt – dat verklaart de huidige prijscurve.
De relevantie en de generatiekloof
Een uniek aspect van Pokémon is de zogenaamde forward compatibility. Dit houdt in dat je een pokémon die je twintig jaar geleden ving op je Game Boy Advance, met een omweg kunt overzetten naar de allernieuwste games op de Nintendo Switch. Omdat veel trainers hun digitale metgezellen niet willen achterlaten, blijven de oude cartridges relevant. Je hebt de originele hardware en software simpelweg nodig als brug tussen de generaties. Dit functionele nut houdt de waarde van de fysieke dragers hoog.
Binnen de DS-generatie zien we een ander fenomeen bij titels als Pokémon Black 2 en White 2. Die games verschenen laat in de levenscyclus van de DS, toen de opvolger al in de winkels lag. Hierdoor werden er veel minder exemplaren verkocht dan van hun voorgangers. Nu meer spelers de titels prijzen als hoogtepunten van de serie wat gameplay en verhaal betreft, wil iedere verzamelaar ze ineens hebben. En de combinatie van een lagere oplage en een hoge waardering zorgt voor de prijzen die we daar vandaag zien.
De schaduwzijde: namaak en reproducties
De enorme waardestijging heeft helaas een schaduwzijde aangetrokken: de opkomst van hoogwaardige namaakspellen. De markt wordt overspoeld met goedkope reproducties uit China die op het eerste gezicht identiek lijken aan het origineel en daardoor soms heel moeilijk van het echte werk te onderscheiden. Dit drijft de prijs van gegarandeerd authentieke exemplaren nog verder op. Kopers zijn bereid meer te betalen voor de zekerheid dat hun spel niet halverwege vastloopt of hun opgeslagen data verwijdert.
Naast de games zelf heeft ook de sluiting van de digitale winkels, zoals de 3DS eShop, bijgedragen aan de paniek. Nu software zoals Pokémon Bank niet meer voor iedereen toegankelijk is, zien veel gamers de fysieke cartridges als de enige stabiele manier om de collectie te behouden. Mensen zijn bang om de toegang tot hun eigen Pokémon-geschiedenis te verliezen, waardoor ze bereid zijn diep in de buidel te tasten. Fysieke dragers bieden immers een vorm van zekerheid in een wereld vol digitale licenties.
De toekomst van het verzamelen
Terwijl we het dertigjarig bestaan vieren, rijst de vraag of de prijzen ooit zullen dalen. De geschiedenis leert ons dat (iconische) media-objecten dat niet doen zolang de franchise levend blijft. Met nieuwe films, games en de voortdurende uitbreiding van het Pokémon-universum, blijft de instroom van fans haast gegarandeerd. Elke nieuwe generatie spelers die verliefd wordt op de franchise, creëert een potentiële groep verzamelaars die over twintig jaar de games van nu wil terugkopen. De cirkel van nostalgie blijft zo rondgaan.
Pokémon is in dertig jaar tijd getransformeerd van een simpel spelletje tot een cultureel fenomeen en zelfs een serieuze beleggingscategorie. Als je nog zo’n stoffige, oude Game Boy-cartridge in de lade hebt liggen, is de kans aanwezig dat je op een klein fortuin zit. De absurde prijzen zijn namelijk het resultaat van een perfecte storm: emotionele waarde, technische noodzaak en een beperkt aanbod. Wat de toekomst ook brengt, één ding is zeker: de jacht op die digitale monsters is na drie decennia nog lang niet voorbij.
Voor meer verhalen kun je terecht in ons overzicht. Ook hebben we flink wat reviews klaarstaan, van allerlei hardwareproducten en natuurlijk games die we om verschillende redenen willen uitlichten. Daarnaast kun je je aanmelden voor de Discord-server van RetroReady.
