Vampire Survivors baart een nieuw genre (en het barst nu van de retro-likes)

Het gebeurt niet vaak dat een game zo’n impact heeft dat die een volledig nieuw (sub)genre baart. Dit gebeurde met Vampire Survivors, een redelijk simpel uitziend pixelartspel dat sinds haar early access-dagen in 2021 enorm veel aandacht kreeg. Zo populair dat er meerdere uitbreidingen voor verschenen, waaronder met content uit Castlevania en Contra. Bovendien verscheen er onlangs een spin-off in de vorm van Vampire Crawlers, die dungeon crawling combineert met deckbuilding.

Als een spel succesvol is kun je uiteraard in de tijd erna veel soortgelijke games verwachten, van zowel nieuwe makers als oude bekenden. Voorbeelden zijn Terratech Legion, Temtem Swarm, Deep Rock Galactic Survivors en ook Warriors Abyss van Koei Tecmo. Maar over die games gaan we het verder niet meer hebben, want die ogen niet echt als retro-likes. Nee, ik wil het vooral hebben over de korte doch impactvolle geschiedenis van de zogeheten bulletheaven-games en de spellen die er vooral een retrotintje aan geven.

Het ontstaan van een nieuw (sub)genre

Vampire Survivors sloeg in als een bom, maar opvallend genoeg is het niet de eerste game met de mechanieken zoals we die nu kennen. Maker Poncle geeft zelf aan dat het geïnspireerd is door het in Zuid-Korea verschenen Magic Survival, een mobiele game uit 2019. Door gebruik te maken van vrij simpele pixelart en er een eigen draai aan te geven heeft de ontwikkelaar een visueel chaotische, maar toch overzichtelijke, en onweerstaanbare game gemaakt.

Het succes dankt Vampire Survivors onder meer aan de simpele gameplay en besturing. Je bestuurt je personage tussen hordes aan vijanden door terwijl die automatisch aanvalt met het wapen waar het mee begint. Je krijgt ervaringspunten waarmee je levels omhooggaat en per level kies je uit drie of later vier wapens of effecten. Buiten je runs kun je vaak nog extra geld of andere objecten gebruiken om permanente statistieken te verbeteren waarmee je volgende poging net wat gemakkelijker wordt. Zodoende kom je steeds verder — geen run voelt daardoor aan als verloren.

Warhammer en Diablo

Dit is het genre in een notendop, maar sinds Vampire Survivors zijn er allerlei variaties op verschenen in verschillende gedaantes. Sterker nog, via Poncle krijgen we in de nabije toekomst, van de studio achter Warhammer 40K: Boltgun, Warhammer Survivors die precies zo werkt als Poncle’s doorbraaktitel. Het grappige is dat het in principe twee spellen in één zijn, omdat je kunt kiezen tussen de verre donkere toekomst in 40K of de fantasievolle slagvelden van Age of Sigmar. Maar de manier waarop je wapens evolueert en steeds beter wordt, is precies hetzelfde.

Dit werkt anders in Halls of Torment, een game die qua besturing hetzelfde lijkt. Maar ondertussen kun je zelf aanvallen en richten of bepalen of je de auto-aanval activeert. Daarnaast heb je hier geen speciale evoluties (sommige wapens en eigenschappen kun je aan elkaar koppelen voor een nieuw item), maar bouw je je krachten steeds verder uit. De presentatie van dit spel is het meest opvallend, want het is enorm geïnspireerd door de eerste Diablo, maar dan heel erg uitgezoomd. Ook dit spel kwam in early access uit en is ondertussen veel groter geworden met nieuwe classes en opties. Het maakt tevens gebruik van equipment waardoor je je speelstijl nog veel meer kunt aanpassen.

Het Brotato-effect

Brotato is nog zo’n goed voorbeeld die goed itereert op het survivorsgenre. Maar Vital Shell, die extreem vergelijkbaar is, gaat een stapje verder. Daarin ga je door een aantal golven en aan het eind van de ronde heb je een levelbaas. Elke wave duurt een minuut, waarna je kunt kiezen uit de voorgeschotelde upgrades. Per gestegen level krijg je er een optie bij, waardoor die meer lijkt op broeder aardappel. Maar daar waar het familielid van de nachtschade getekend is, heeft Vital Shell polygonenrobots die zo uit een PS1-game kunnen komen. Als je dat combineert met de drum ‘n’ bass-soundtrack, dan snap je wel waarom ik dit spel benoem. Dit ademt retro, terwijl Brotato dat niet doet.

Ondertussen gooit Death Must Die het over een heel ander boeg. Dit spel heeft, net als Halls of Torment, willekeurig gegenereerde gebieden die oneindig lijken te zijn. Ook dit spel maakt gebruik van equipment en heeft zelfs een uitgebreid inventarissysteem en een winkel. Opvallend is dat je hier de hulp krijgt van de goden en daarmee lijkt het dan op Hades. Het isometrische aanzicht doet me daar eveneens sterk aan denken.

Niet alleen maar kogels

Het blijft overigens lang onduidelijk onder welk genre Vampire Survivors valt. Is het een reverse bullethell, een bulletheaven of gewoon het door ons geopperde survivorgenre? Poncle doet zelf een duit in het zakje door de game de “First Survivaton”-subtiel mee te geven. Een benoeming die de lading van het genre misschien wel beter dekt dan de andere namen. Zo zijn er ook games waar je weinig tot geen kogels afvuurt zoals het spel Karate Survivor.

Nee, een originaliteitsprijs verdient het spel niet qua naam, maar de gameplay is gelukkig beter. Hier speel je met een personage dat overduidelijk gebaseerd is op Jackie Chan dat veel close combat-aanvallen uitvoert. Misschien had de naam Kung-Fu Survivors beter geweest eigenlijk, maar dat terzijde. Het meest opvallend aan de cartoony pixelarttitel is dat de hoofdrolspeler de moves uitvoert die je voor hem op een rijtje moet zetten. Hiermee kun je speciale combo’s maken die nog meer schade doen (klinkt als…).

En daarmee komen we dus aan bij het survivaton-idee als naam, omdat niet alleen die, maar ook Death Must Die, veel meer gericht is op aanvallen van dichtbij en het ontwijken van tegenstanders. Vandaar dan ook de naam; survive-a-ton. Sterker nog: terwijl ik bezig ben dit artikel heb ik een kleine aanvulling, omdat Poncle een nieuw spel aankondigt. Een verdere evolutie van het genre.

Iteratie hier, iteratie daar

Poncle komt namelijk met een competitieve variant van zijn spel met een manga- en animesaus. Gebaseerd op de zeer populaire serie Jujutsu Kaisen, waar ook de survivaton-naam in verwerkt zit, kun je straks online de strijd aangaan met je vrienden of vreemden. Maar je maakt elkaar aanvankelijk niet af; in plaats daarvan werk je samen om zo veel mogelijk punten te halen. Met die punten kun je regels instellen waarmee je jezelf sterker maakt of je vijanden dwarsboomt. De twee met de hoogste scores nemen het tegen elkaar op om te bepalen wie nou echt het beste is. Op het moment van schrijven is nog niet duidelijk wanneer Jujutsu Kaisen Rumble: Survivaton precies uitkomt.

Je hoeft overigens niet alleen te kijken naar multiplayer voor verdere iteratie. Zo is er ook een titel met meerdere dimensies. Net zoals Vampire Survivors is Megabonk zeer populair, aangezien het meer dan twee miljoen keer verkocht is. Niet zo gek, omdat het soortgelijke gameplay biedt maar dan in 3d en niet met alleen vanuit een bovenaanzicht. Nee, hier zit de camera achter je held en heb je mappen met enorm veel verticale mogelijkheden. De basisgameplay blijft wel hetzelfde. Ook dit spel ziet eruit alsof het ergens halverwege de jaren negentig had kunnen uitkomen, waardoor het een vermelding waard is.

En net op het moment dat ik dit artikel inlever, krijg ik een mailtje dat Beatdown City Survivors uit is. Dit is een spin-off van het in 2020 uitgekomen Treachery in Beatdown City. Die heeft veel weg van de oude Double Dragon op de NES, maar is een beat-em-up gecombineerd met een turn-based jrpg in 8-bit stijl. Ik heb van die Survivors-game de demo gespeeld, die behoorlijk uitdagend is. De nieuwe titel heeft wederom een old-school stijl, maar komt nu met een erg lekkere hiphopsoundtrack. Zo is er voor iedereen wel wat. Dat laat precies de kracht van dit soort games zien.

De spellen die ik noem in dit artikel heb ik zelf gekocht op Steam of Playstation 5. Van sommige games zijn er alleen nog maar demo’s beschikbaar op moment van schrijven. Voor meer verhalen kun je terecht in ons overzicht. Daarnaast recenseren we wekelijks allerlei soorten hardware, voornamelijk retrohandhelds, en kun je bij ons terecht voor gamereviews die altijd oog hebben voor de retrogamer. Je kunt je daarnaast aanmelden voor onze Discord, waar we het over dit soort spellen en meer hebben.