Wat het Playstation-besluit ons gaat kosten

In dezelfde week dat Sony aankondigt dat je een groot aantal via PlayStation Network aangekochte films kwijtraakt in je digitale bibliotheek en dat de winkel voor zowel Playstation 3 als Playstation Vita sluiten, breekt het Japanse bedrijf het nieuws dat het vanaf 2028 ook geen nieuwe games meer fysiek gaat uitbrengen. Daar zijn goede redenen voor: het merendeel van de game-aankopen gebeurt inmiddels digitaal – maar dat is voor de consument niet boeiend. Je neemt nu als bedrijf een keuze weg voor consumenten.

Dit zijn van die momenten dat ik een groep gamers en techexperts heel goed begrijp met hun uitspraak: als kopen geen eigendom oplevert, dan staat piraterij niet gelijk aan stelen. Toch gaat die vergelijking mank, zeg ik even als advocaat van de duivel. Laat ik duidelijk zijn: ik zeg niet dat het oké is illegaal content te downloaden en wil dat allerminst aanmoedigen. Bedrijven die games maken of uitbrengen zijn nou eenmaal eigenaar van die titels; daar verandert een fysieke cartridge of disc waar een game op staat niets aan.

Harde realiteit

Maar het gaat om het idee. En ja, ik loop al wat langer mee en heb een gamekamer met kasten vol met oude spelletjes. Ik probeer het echter breder te trekken dan ‘oude gamer schreeuwt naar wolk, is het niet eens met nieuw beleid’. Het gaat om vrijheden, om rechten, om het idee van eigenaarschap. Wanneer je een game koopt, dan staat het spel daar (tenminste, tot en met de vorige generatie spelcomputers) volledig op. Het spel is altijd beschikbaar voor jou, ook wanneer het uit de handel zou verdwijnen.

Je hebt de optie het te verkopen en andere mensen hebben de mogelijkheid het van je over te nemen. Je komt de games tegen in tweehandswinkels of gamestores, retrogamebeurzen liggen er vol mee en anders is er ergens wel een rommelmarkt waar iemand van zijn oude spelletjes af wil. De retrogaminggemeenschap is niet voor niets een hechte groep mensen die lekker in een bubbel leven, doen waar ze van houden en daarmee een manier gevonden hebben om af en toe lekker te ontkoppelen van de harde realiteit.

Fijne wetenschap

En dan komt Sony ineens: vanaf 2028 worden nieuwe games dus niet meer geprint op discs. Daarmee verandert er best veel. Momenteel geldt voor ongeveer honderd van de zevenhonderd games dat ze een licentie op disc aanbieden; het overige aanbod biedt gewoon de volledige game op disc aan. Op Xbox is dat wel anders en ook bij de Nintendo Switch 2 tref je tegenwoordig wat opties aan op keycards. Maar daar is het huis van Mario redelijk transparant in; je weet precies wat je koopt, namelijk.

Nu hoeft een keycard of licentie op een schijf in principe geen probleem te vormen. Want ook die kun je doorverkopen, natuurlijk. Maar dat kan alleen wanneer de winkel van de console nog actief is. Maar gaat een Playstation, Switch 2 of Xbox kapot nadat de winkel offline is, dan ben je het haasje. Ja, ook retrogames kunnen mettertijd in kwaliteit achteruit gaan, maar veel cartridges en cd’s werken veertig, dertig of twintig jaar na dato gewoon nog steeds. En dat is een enorm fijne wetenschap.

Vergelijking met Steam

Het lijkt nu misschien een beetje dat ik het nieuwe Playstation-beleid aan het verdedigen ben, maar ook dat is niet mijn doel. Ik probeer het een beetje in context te plaatsen. Dat dit gebeurt, is erg; maar misschien niet om de redenen waar je meteen aan denkt. Het grote probleem zit hem namelijk in het feit dat veel gamers de situatie vergelijken met Steam. “Ik koop al mijn games nu ook digitaal voor pc, dus wat is de issue?” Nou, het is een beetje appels met peren vergelijken. Playstation Store is totaal geen Steam.

Steam mag dan wel net als de Playstation Store een online verkoopkanaal zijn, maar het kanaal van Valve heeft daadwerkelijk concurrentie op zijn platform. Steam moet daardoor innoveren en gamers bij zich houden met interessante mogelijkheden, kortingen of games, terwijl Sony je probeert te vangen in een gesloten ecosysteem waar het zelf de touwtjes in handen heeft. Steam kun je op allerlei apparaten installeren (zoals laptops of handheld-pc’s met Windows of Linux), terwijl de Store alleen werkt op Sony-apparaten.

Apple vs. Epic Games

Sony heeft een veel grotere grip op wat er binnen zijn ecosysteem en daarmee de Store gebeurt. Ja, technisch gezien concurreert het natuurlijk met Xbox en Nintendo, naast de pc-markt, maar niet op zijn eigen hardware. Het kan prijzen bepalen en daarmee kunstmatig hoog houden en door deze zet de tweedehandsmarkt de nek om draaien. Als je als consument investeert in een Sony-product, dan ben je dus volledig overgeleverd aan de grillen van Japanse leidinggevenden. En dat is enorm balen.

Nu biedt de strijd tussen Epic Games en Apple nog wel hoop. De Fortnite-maker sleepte Apple voor de rechter om nagenoeg dezelfde reden als waar gamers straks in terecht kunnen komen in het Playstation-netwerk. Apple en Sony zijn in staat om alles volledig te bepalen voor hun klanten en kunnen ongestoord hun gang gaan en veel geld verdienen. Rechters steken daar tot nu toe een stokje voor, waardoor Apple zijn iOS-muren langzaamaan moet afbreken en derde partijen moet binnenlaten.

Console is geen console meer

Daardoor heb je nu, in elk geval in de Europese Unie, de mogelijkheid zowel alternatieve appwinkels als andere betaalmiddelen te gebruiken. Apple verdient er vaak nog wel aan, maar de commissie is kleiner en de controle is minder strak. Het kan zijn dat de EU straks hetzelfde wil bereiken wanneer de plannen van Playstation doorgang vinden, maar alleen wanneer politici opletten of wanneer bedrijven rechtszaken aanspannen. Maar willen we wel alternatieve winkels op een Playstation?

Want je hoort nu al de kritiek dat “een Xbox straks geen Xbox meer is wanneer je er Steam op kunt installeren”. Nee, de console zoals we die ooit kenden, zal ophouden te bestaan. Maar die console rust al een tijdje in het verleden, aangezien vooral Xbox al jaren een soort afgeschermde pc-ervaring biedt. Het voelt misschien een beetje vreemd aan, maar ondertussen is het wel goed voor de concurrentie. Je bent daardoor niet volledig afhankelijk van wat Microsoft bedenkt en aanbiedt qua content en prijzen.

Verzet bieden

Het zou dus kunnen dat we in de toekomst een soort Playstation-pc kopen waar je exclusieve Playstation-games op kunt spelen, naast al het andere van onafhankelijke makers, natuurlijk. En dat je ondertussen ook gewoon je pc-gamecollectie kunt importeren en spelen op je grote tv. De grens tussen computer en console vervaagt daardoor wel, maar dat is een probleem dat we later kunnen tackelen. Voordat het zover is, kun je Sony misschien nog beïnvloeden en bijsturen met een aangepast koopgedrag.

Je hoeft namelijk niet akkoord te gaan met Sony’s plannen. Je hoeft geen genoegen te nemen met veredelde huurgames – Sony heeft namelijk al laten zien een onbetrouwbare partij te zijn als het gaat om digitale content beschikbaar houden. Het bedrijf kan elk moment een licentie intrekken en als je de game dan niet geïnstalleerd hebt, ben je die kwijt. Niet dat je in letterlijke zin de eigenaar van een fysieke game bent, maar je bent wel de eigenaar van een game op disc of cartridge; en je kunt die spelen wanneer je maar wil.

Laatkapitalisme

Je kunt er dus voor kiezen om geen digitale Sony-games meer te kopen. Dat kun je nu al doen of je wacht tot het zwaard van Damocles uiteindelijk valt. Als je je principes wil laten zien, dan is dit in elk geval het moment. Sony doet dit uiteindelijk om meer geld te verdienen aan jou als gamer door opties weg te nemen en grotere controle te nemen over de contentstroom die je nuttigt. En weet je wat het is: ik ben op zich niet tegen dit soort laatkapitalisme. Als ik ergens meer geld aan kan verdienen, onderzoek ik dat ook als ondernemer.

We moeten immers allemaal ons geld verdienen en als dat gemakkelijker kan, waarom niet? Het is dan ook meer de immoraliteit van deze situatie die me bezighoudt. Soms moet je even stilstaan om te bekijken wat je doet. En als je dan concludeert dat iets niet meer goed voelt, dan doe je er waarschijnlijk goed aan daarmee te stoppen. Althans, dat is wat ik zou doen en dat is precies wat Sony nu laat. Met dit besluit vernietigt de consoleboer een stukje puurheid binnen al die commerciële nonsens achter de game-industrie.

De toekomst afpakken

Daarmee kom ik terug op de rol die voornamelijk retrogaming nu vervult. Ze bieden een uitweg van de vercommercialisering van onze favoriete hobby (al zou je dat soms niet denken met die exorbitante prijzen van tweedehandsgames, maar dat gegeven even daargelaten). Oude spellen zijn altijd beschikbaar zolang de hardware dat toelaat. Je kunt ze spelen wanneer je wil. Je kunt je kasten ermee vullen en je kunt ze pakken wanneer je daar zin in hebt. Dat kan dus in de toekomst niet, wanneer een PS5 of PS6 retro is.

Nu duurt dat natuurlijk nog even. Maar Sony pakt daarmee een toekomst af die je misschien met je vrienden, kinderen of kleinkinderen beleven wil. Want je kunt later niet zomaar een PS6-game pakken, want die is er dan niet. Alles staat dan op een harde schijf of ssd die het mettertijd ook begeeft. Wat een fijn idee. En ja, nu focus ik me voornamelijk op Sony, maar ook Microsoft bereidt een digital-only-toekomst voor met Project Helix. Alleen Nintendo houdt zich voorlopig nog vast een fysieke media, maar voor hoe lang nog?

Fysieke games blijven komen

Gelukkig krijgen we voorlopig nog een lading games die op een fysieke disc of cartridge uitkomen. Tot 2028 verschijnt elke nieuwe game op disc en daarna geldt dat alleen nog voor de spellen die voorheen op disc uitkwamen. En dan heb je natuurlijk aanbieders als Evercade, Super Rare Games, Polymega en Strictly Limited Games (voor zolang dat kan), evenals als meer controversiële partijen als Modretro en Limited Run Games. Zij doen ook mooie dingen, vaak ten koste van mensen of de wereld om hen heen.

Natuurlijk weten we allemaal dit deze ontwikkeling eraan zat te komen. Die hing namelijk al een tijdje in de lucht. Maar dan neemt niet weg dat de keuze onverantwoord is. Sowieso gevoelsmatig, maar ik begrijp heel goed dat Sony daar niets mee te maken heeft. Ik hoop dan ook dat consumentenorganisatie in de pen klimmen om hier wat tegen te doen, zodat ze overheden kunnen dwingen om Sony terug te fluiten. Want dit is een consumentonvriendelijk besluit dat eigenlijk alleen Sony ten goede komt.

Wat vind jij van deze situatie? Laat van je horen in de comments of onze Discord. Voor meer verhalen kun je terecht in ons overzicht. Daarnaast recenseren we wekelijks allerlei hardware, voornamelijk retrohandhelds, en kun je bij ons terecht voor gamereviews die altijd oog hebben voor de retrogamer.