Project Dream-prototype speelbaar als daad van verzet: dit is de Banjo-Kazooie-voorloper
Voordat we Banjo-Kazooie hadden, was er Project Dream. Het prototype van het SNES-spel was goed opgeborgen, maar is nu speelbaar dankzij een daad van verzet tegen het moderne Microsoft-beleid. Sven duikt in de geschiedenis van de bijzondere game.
Dat je misschien nog niet gehoord hebt van Dream: Land of Giants, of Project Dream, is niet vreemd; het spel kwam nooit uit. Niet volgens de oorspronkelijke visie, althans. Onder de werktitel Project Dream vormde het project uiteindelijk de basis voor Banjo-Kazooie. Rare bedacht aanvankelijk een piratenavontuur, maar de ontwikkeling kende allerlei tegenslagen. Uiteindelijk liep het gelukkig goed af, zoals het succes van Banjo-Kazooie bewijst. Nu is er openbaar een SNES-prototype van Dream verschenen; dat is het perfecte moment om er eens goed in te duiken.
Momenteel staat Banjo-Kazooie volop in de schijnwerpers. Een nieuw deel blijft uit, maar de bestaande content biedt nog altijd genoeg voer voor nieuwe ervaringen. Zo verscheen eind 2025 de fangame Banjo-Kazooie: Mumbomania. Gamers bouwden het spel helemaal na binnen de game Dreams (de naam is toeval) op de Playstation en kregen daarbij zelfs lof van Rare. Verder tref je Banjo-Kazooie aan op de Evercade-systemen, bijvoorbeeld via zijn eigen Super Pocket, en hebben fans zelf een native pc-port uitgebracht van het origineel onder de naam Lighthouse. Tot slot sprak Toys for Bob, bekend van Skylanders en de nieuwe Spyro- en Crash Bandicoot-games, de wens uit voor de ontwikkeling van een nieuw Banjo-Kazooie-deel.
Duistere tijden
Een nieuw officieel deel lijkt hiermee wellicht vanzelfsprekend, maar de werkelijkheid ligt complexer. Microsoft nam Rare in 2002 over, waarna de studio onder meer Banjo-Kazooie: Nuts & Bolts uitbracht. De overname leek aanvankelijk prima, maar de situatie veranderde de afgelopen jaren drastisch. Microsoft kocht veel bedrijven op en maakte daarbij de belofte dat ze hun creatieve vrijheden zouden behouden. Toch moesten de verschillende teams hun projecten aanpassen aan de grillen van Redmond, zodat ze beter aansloten op de nieuwe Xbox-visie. Zo moesten ze opeens rekening houden met Game Pass en live-service-games. Je kunt wel stellen dat Microsoft de druk daardoor flink opschroefte.
Voor Rare pakte dit uiteindelijk redelijk uit, dankzij het succes van Sea of Thieves. Andere studio’s hadden het zwaarder, zeker toen de Microsoft-top strakkere winstmarges eiste. Ontwikkelaars die precies uitvoerden wat de leiding vroeg, werden bestraft zodra het verdienmodel tegenviel. Tussen 2024 en 2026 schrapte Microsoft ruim tienduizend banen, annuleerde het langlopende projecten en sloot het meerdere studio’s; dat was een flinke mokerslag voor heel de industrie. Een industrie die ondertussen een flinke woede cultiveerde.
In opstand!
Door die gang van zaken ontstaat er stap voor stap een tegenbeweging. Spelers keren het bedrijf de rug toe en ontwikkelaars maken onafhankelijke doorstarts (of moeten hopen dat een ander de toko wil overnemen). Daarnaast komt er geluid uit een onverwachte hoek. Op het internet plaatste gebruiker FvckAsha&Phil een rom van de SNES-versie van Project Dream. Hiermee is het prototype voor het eerst speelbaar voor het grote publiek. In de bijbehorende tekst legt de uploader uit dat het bestand via via in zijn handen kwam. Daar wil hij het bij laten, uit bescherming van zijn bronnen.
Het besluit om het na al die jaren te delen, voelt als een daad van verzet tegen Microsoft. FvckAsha&Phil keurt de omgang met de studio’s af en wil hiermee een tegengeluid laten horen. Niet alleen wil de persoon dat meerdere mensen opstaan tegen machtige bedrijven als Microsoft, ook promoot hij opensourcesoftware, wil hij minder AI-invloeden en haalt die zelfs de politiek erbij. Of je het met zijn statements eens bent, is uiteraard aan jou, maar het delen is in elk geval een mooie stap in de richting van bredere gamepreservatie. FvckAsha&Phil roept anderen op om prototypes zoals Twelve Tales: Conker 64 openbaar te maken. Garanties hebben we niet, maar we zouden hier natuurlijk niet op tegen zijn.
Een moeizaam proces
Maar wat houdt Project Dream nou in? Hiervoor keren we terug naar 1995. Het team achter Donkey Kong Country 2, een favoriet op de redactie, startte met een nieuwe ip. Net als bij Donkey Kong Country benutte het team de Advanced Computer Modelling-techniek. Dure supercomputers genereerden 3d-modellen, die vervolgens gecomprimeerd werden naar platte 2d-sprites en achtergronden. Zo toonde de zwakkere SNES alsnog een hoogstaande visuele stijl, waarvan experts eerst dachten dat de Nintendo 64 hier verantwoordelijk voor was. Rare wilde een isometrische rpg maken in de stijl van de geliefde gorilla. Donkey Kong maakte op een gegeven moment echter plaats voor Edson, die het opneemt tegen piraten onder leiding van kapitein Blackeye.
Tijdens de productie verscheen de Nintendo 64, die qua 3d-graphics natuurlijk veel meer in z’n mars had. Rare stapte over naar de nieuwe console en bouwde de game opnieuw op, wat jou als speler veel meer vrijheid gegeven zou hebben bij het verkennen van levels. Door de release van Super Mario 64 zagen de ontwikkelaars echter dat de lat voor 3d-games veel hoger lag dan gedacht. Na een noodvergadering onderging Project Dream opnieuw een metamorfose. De rpg-elementen verdwenen en maakten plaats voor platformmechanieken. Ook verving een konijn de held Edson, waarna uiteindelijk een beer de hoofdrol overnam. Die beer kennen we natuurlijk als Banjo.
Een belangrijk moment
Grappig detail: Banjo zat daarvoor al in het spel, maar had toen nog een bijrol. Terwijl hij de hoofdrol in de schoot geworpen kreeg, schrapte Rare vrijwel alle concepten die eerst op tafel lagen. De piraten verdwenen, de titel veranderde in een collect-a-thon platformer in plaats van een rpg of een adventure-platformer, het verhaal kreeg meer humor en er verscheen een nieuwe sidekick. Stap voor stap transformeerde het project in het Banjo-Kazooie dat we vandaag de dag zo goed kennen.
Het speelbare prototype stelt overigens weinig voor, concluderen we na het spelen. Het bevat vier levels die je handmatig opstart. Je kunt heen en weer lopen en verder van wapen wisselen. Slechts drie keer verschijnt er een stilstaande vijand in beeld, die na een paar treffers omvalt en meteen weer opstaat. Verder zie je dat een dinosauruspoot de held platstampt en een stok een hond lokt, maar daar blijft het helaas bij. Meer biedt de demo niet. Dat het prototype nu openbaar is en daarmee gepreserveerd blijft, maakt het project desondanks erg tof. Laat die andere opgeborgen ideeën, zoals Twelve Tales: Conker 64, maar komen, want dit smaakt naar meer. Als we ergens van houden, dan is dat wel het behoud van games — of ze nu af zijn, of niet. Maar of dit effect heeft op het beleid van Microsoft, betwijfelen we. We denken niet dat de Xbox-maker hier wakker van ligt.
Voor meer verhalen kun je terecht in ons overzicht. Ook hebben we flink wat reviews klaarstaan, van allerlei hardwareproducten en natuurlijk een aantal games die je gewoon thuis speelt. Daarnaast kun je je aanmelden voor de Discord-server van RetroReady.
